شماره 15
شماره 15

بهمن ماه....

شرح : 

در طول تاریخ بشریّت قیام‌ها و جنگ‌های خانمانسوزی که در آن هزاران، بلکه میلیون‌ها نفر از مرد و زن، پیر و جوان و کودک و نوجوان کشته شده‌اند کم وجود ندارد، ولی اکثر آنها یا به طور کلّی از حافظه‌ي تاریخ پاک شده و منشأ آثار چندانی نبوده‌اند و یا در خاطره‌ي ملّت‌ها چیزی جز جنایت، درّندگی، سبوعیت، بی‌عدالتی وزشتی در مورد آفرینندگان آن باقی نمانده است، در این جنگ‌ها شهرها، خانه‌ها و آسمان خراش‌های زیادی منهدم و مخروبه گردید ولی تنها خیمه‌ي کوچک سیدالشهداء و اصحاب باوفایش بر جان آدمیان آتش می‌زند، در این جنگ‌ها سرهای زیادی از بدن‌ها جدا گردیده و دست‌های بیشماری قطعه قطعه گردیده است ولی تنها رأس الحسین (ع) و کف العباس (ع) کانون الهام بخش آزادگان جهان بوده و خواهد بود. در این جدال‌های هولناک پیرمردان زیادی کشته شدند ولی تنها نام پیر مرد کربلا، حبیب ابن مظاهر بر تارک تاریخ می‌‌درخشد، در این حوادث دهشتناک کودکان زیادی بدن‌های لطیفشان تکه تکه شده است ولی تنها نام شیرخواره‌ي کربلا علی اصغر حسین (ع) و قنداقه‌ي خونین او عواطف و احساسات انسان‌ها را جریحه‌دار و شرحه شرحه می‌نماید. در این جنگ‌های هراس انگیز زنان و مردان زیادی به اسارت برده شده‌اند ولی تنها مظلومیت کاروان کوچک اسرای عاشورا و خطبه‌های آتشین سیدالساجدین (ع) و زینب کبری (س) این شیر زن کربلا، بنیان‌های سست کاخ یزیدیان را به لرزه انداخت و تا ابد لرزه بر اندام ستمگران تاریخ خواهد افکند.

بر اساس شواهد تاریخی، شاید در عالم انسانیت هیچ حادثه‌ای نبوده است که پس از گذشت قرن‌ها همچنان یاد و خاطره‌ی آن در میان مردم آن چنان زنده باشد که گویا حادثه‌ای است که به تازگی اتفاق افتاده است. ما نظیر چنین واقعه‌ای را در تاریخ هیچ مذهب و ملّتی و در تاریخ هیچ کشور و جامعه‌ای سراغ نداریم. بنابراین جا دارد پیرامون این حادثه‌ي بزرگ و بی‌نظیر بحث‌های فراوانی انجام شود.

عاشورا حادثه‌ای نبود که در یک روز در سال 16 هجری اتفاق بیفتد و از قبل و بعد خود جدا باشد. هم ریشه در حوادث پیشین و تحولات اجتماعی جامعه اسلامی از زمان رحلت پیامبر (ص) تا سال 16 هجری داشت، هم دستاوردهای آن و آثار و پیامدهایی که دراندیشه و عمل مسلمانان داشته، تا امروز گسترده شده و تا دامنه‌ي قیامت امتداد خواهد یافت.

با آن همه بهره‌برداری‌های حماسی، مبارزاتی، سیاسی، تربیتی، معنوی که تاکنون از قیام کربلا و شهادت ابا عبدالله الحسین (ع) شده، به نظر می‌رسد غنای محتوایی این نهضت خدائی، بسیار بیش از آن است که تاکنون صورت گرفته و مطرح بوده است. امروزیان و آیندگان، بیش از گذشتگان باید از این کوثر ایمان و یقین بنوشند و سیراب شوند و تشنگان حقیقت ناب را سیراب سازند، چرا که این قیام الهی احیاء کننده نسل امروز و فردای بشری است.

از کربلا، از عاشورا، از امام حسین (ع) و یاران باوفایش، از دلاوری‌های حضرت عباس ابن علی (ع) و یکایک شیردلان کربلا، از خطبه‌های تکان دهنده امام سجاد (ع) و حضرت زینب (س)، از رنگ و صبغه‌ي الهی این نهضت و خلوص صد در صدی آن ـ که اصلی‌ترین رمز و راز بقاء و جاودانگی آن می‌باشد ـ از درس‌ها، عبرت‌ها و پیام‌های سازنده و سرنوشت ساز آن می‌توان دریا، دریا سخن گفت که گفته‌های پیشین قطره‌ای از این بحر بی‌پایان است. در کلام دلنشین امام حسین (ع) در منازل مختلف از هنگام خارج شدن از مکه‌ي مکرمه و مدینه منوره تا هنگامه جنگ بی‌امانش با کانون فتنه و فساد و بی‌دینی یزیدیان می‌توان آسمان، آسمان باورهای مقدّس یافت که باورهای امروز ما تنها بخشی اندک از آن بیکرانه‌ي باشکوه است.

حسین بن علی (ع) کشته‌ي عبرت‌ها و بهای بصیرت‌های تاریخ‌ساز است، فرهنگ حسین (ع) ترجمان فرهنگ محمدی، علوی و فاطمی است، فرهنگ حسینی، فرهنگ احیاگر بشر امروز و فرداهاست، فرهنگ نجات بخش انسان سرگشته در وادی تاریک و ظلمتکده عصر جاهلیت مدرن و دورگشته از اخلاق انسانی و معنوی است به شرط آنکه او را به طور دقیق بازشناخت و به خوبی از آن حراست نمود تا آفات و خطرات تهدید کننده به او آسیبی نرساند. مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در این خصوص می‌فرمایند:

عزیزان من! مؤمنین به حسین بن علی (ع) امروز حسین بن علی (ع) می‌تواند دنیا را نجات بدهد، به شرط آنکه چهره او را با تحریف مغشوش نکنند و نگذارند مفاهیم و کارهای تحریف آمیز و غلط، چشم‌ها و دل‌ها را از چهره‌ي مبارک و منوّر سیدالشهداء منصرف کند، با تحریف بایستی مقابله کنید.⁽¹⁾

عاشورا نه یک حادثه که یک فرهنگ است، فرهنگی برخاسته از متن اسلام ناب که نقش حیاتی را در استحکام ریشه‌ها، رویش شاخه‌ها و رشد بار و برهای آن ایفاءکرده است. عاشورا هیچ گاه در محدوده‌ي زمان و جغرافیای خاصی محصور نمانده است، بلکه همواره الهام‌بخش مسلمانان ـ بلکه ملل دیگر ـ در راستای حرکت‌ها، جنبش‌ها و قیام‌های راستین در برابر کانون‌های ظلم و کفر و نفاق بوده است. یکی از میوه‌های شیرین قیام کربلا، ظهور انقلاب اسلامی ایران به رهبری حضرت امام خمینی (ره) این شاگرد شایسته و برجسته‌ي مکتب سیدالشهداء (ع) می‌باشد، حضرت امام (ره) در این رابطه می‌فرمایند:

انقلاب اسلامی ایران، پرتوی از عاشورا و انقلاب عظیم الهی آن است.⁽²⁾... این خون سیدالشهداء است که خون‌های همه‌ي ملّت‌های اسلامی را به جوش می‌آورد.⁽³⁾

واقعه‌ي عاشورا تنها الهام بخش انقلاب اسلامی ایران نبوده و نخواهد بود. این حرکت الهی دارای چنان جامعیّت و ظرفیتی است که می‌تواند برای همیشه کانون الهام بخش تمامی قیام‌ها و حرکت‌های آزادیخواهانه و استقلال طلبانه‌ي همه ملّت‌ها و رهائی از چنگال استبداد داخلی و استعمار خارجی باشد. گاندی مصلح بزرگ هندوستان در این خصوص می‌گوید:

«من برای مردم هند چیز تازه‌ای نیاوردم، فقط نتیجه‌ای را که از مطالعات و تحقیقاتم درباره‌ي تاریخ زندگی قهرمانان کربلا به دست آورده بودم ارمغان ملّت هند کردم. اگر بخواهیم هند را نجات دهیم واجب است، همان راهی را بپیمائیم که حسین بن علی(ع) پیمود.»⁽⁴⁾

در نگاه امام خمینی (ره) محرم و عاشورا بهترین الگو و سرمشق مبارزه همه مسلمانان، آزادگان و حقجویان عالم در مقابله با طاغوتیان، قدرمندان سلطه‌جو و ستمگران تاریخ می‌باشد، ایشان همچنین مکتب سیدالشهداء را عامل اصلی حفظ اسلام تاکنون دانسته و تداوم و استمرار حیات اسلام را در گرو زنده نگه داشتن یاد و خاطره عاشورا و محرم می‌دانند و در این رابطه به همگان توصیه می‌فرمایند که:

کربلا را زنده نگه دارید و نام مبارک حضرت سیدالشهداء (ع) را زنده نگه دارید، که با زنده بودن او اسلام زنده نگه داشته می‌شود⁽⁵⁾... زنده نگه داشتن عاشورا، یک مسأله‌ي بسیار مهم سیاسی ـ عبادی است.⁽⁶⁾

حضرت امام (ره) که انقلاب اسلامی ایران را پرتوی از عاشورا و نهضت اباعبدالله الحسین (ع) می‌داند حفظ و حراست از آن را به عنوان اوجب واجبات بر همگان فرض دانسته و شکست آن را بِسان شکست اسلام، شکست همه‌ي مستضعفان جهان و تمامی ملل مسلمان جهان می‌داند و می‌فرمایند:

«اینک که به توفیق و تأیید خداوند، جمهوری اسلامی با دست توانای ملّت متعهد پایه‌ریزی شده و آنچه در این حکومت اسلامی مطرح است، اسلام و احکام مترقی آن است. بر ملّت عظیم الشأن ایران است که در تحقق محتوای آن به جميع ابعاد و حفظ و حراست آن بکوشند که حفظ اسلام در رأس تمام واجبات است.»⁽⁷⁾

«امروزه بر ملّت ایران خصوصاً و بر جمیع مسلمانان عموماً واجب است این امانت الهی را که در ایران به طور رسمی اعلام شده و در مدتی کوتاه نتایج عظیمی به بار آورده با تمام توان حفظ نمود و در راه ایجاد مقتضیات بقاء آن و رفع موانع و مشکلات آن کوشش نمایند.»⁽⁸⁾

«به ملّت عزیز ایران توصیه می‌کنم که نعمتی که با جهاد عظیم خودتان و خون جوانان برومندتان به دست آوردید، همچون عزیزترین امور قدرش را بدانید و از آن حفاظت و پاسداری نمایید و در راه آن، که نعمتی عظیم، الهی و امانت بزرگ خداوندی است، کوشش کنید.»⁽⁹⁾

«پیام من به ملّت بزرگ و توده‌های عظیم انسان‌ها که پیروزی به دست پربرکت آنان، تحقق یافت و آنان اسلام عزیز را در این قرن تجدید نمودند و همه مرهون خدمات ارزنده‌ي آنان هستیم، این است که این اعجاز بزرگ قرن و این پیروزی بی‌نظیر و این جمهوری اسلامی محتاج به حفظ و نگهبانی است و آن هم نیز به دست توانای شما که دست خداوند قادر با آن است، حاصل می‌شود.»⁽⁰¹⁾

سردبير

پی نوشت‌ها:

1- ***

2- کلمات قصار، امام خمینی، ص 85

3- همان منبع، ص 75

4- ***

5- کلمات قصار، امام خمینی، ص 85

6- همان، ص 85

7- وصیت نامه امام خمینی

8- همان منبع

9- همان منبع

10- صحیفه امام، جلد 8، ص 422

ترنم نور

* کسانی که زمینه‌ي اختلاف را فراهم کنند، در واقع به برآورده شدن هدف سازمان‌های جاسوسی آمریکا و رژیم صهیونیستی کمک کرده‌اند و در پیشگاه الهی نیز به شدت مؤاخذه خواهند شد. (23/8/86)

* مهندسی فرهنگی بستر عدالت اجتماعی است.... افزایش نشاط کار و ابتکار، ارتقاء اعتماد به نفس فردی و ملی، افزایش امید، مصرف صحیح و تقویت گرایش به کالاهای ساخت داخلی، توجه بیشتر به نشانه‌ها و آثار اسلامی، ایرانی و انقلابی در معماری عمومی کشور و افزایش خطرپذیری و شجاعت اقدام را از جمله اهداف مثبت فرهنگی است و زمینه دستیابی به این اهداف در جامعه وجود دارد و تحقق آنها مستلزم تبیین «مهندسی فرهنگی» برنامه ریزی و تلاش بیشتر است. (17/10/86)

* قرآن، جبهه گیری مقتدرانه در برابر دشمنان، عطوفت و مهربانی در میان مومنان و عبودیت و خشوع در برابر خداوند را سه نشانه‌ي جامعه اسلامی دانسته است. (27/10/86)

* آینده از آنِ امت اسلامی است و یکایک ما می‌توانیم به سهم خود و به قدر توان و ظرفیت و مسئولیت خود، آن آینده را نزدیک‌تر سازیم. (27/10/86)

* چه بسا کسانی که احترام به بارگاه پیامبر اعظم (ص) و اولیاء و ائمه دین (ع) را که تکریم دین و دینداری است، شرک و کفر نامیدند اما خود در خدمت درگاه کافران و ستمگران درآمدند و به هدف‌های پلید آنان کمک کردند. (27/10/86)

* مردم از میان نامزدها به کسانی رأی دهند که نسبت به نیازهای مردم دردشناس‌ترین و دردمندترین افراد باشند.... هنر مردم شهرهای مختلف کشور این است که از میان این نامزدها، بهترین افراد را از لحاظ ایمان، اخلاص، امانت، دینداری و آمادگی برای حضور در میدان‌های انقلاب انتخاب کنند. (12/10/86)

* تفرقه و ستیزه جویی میان بخش‌های امّت مسلمان، بیماری خطرناکی است که باید با همه‌ي توان به درمان آن پرداخت. (27/10/86)

* متأسفانه برخی برای دلخوشی دشمنان مرتب منفي‌بافی می‌کنند و با وجود برگزاری انتخابات متعدد، آزاد و پرشور در کشور از نبود دموکراسی در ایران سخن می‌گویند. (12/10/86)

* احکام مترقی اسلام تأمین کننده‌ي نیازهای ضروری بشریت از جمله عدالت است.

* با وجود جایگاه مترقی حقوق و قضای اسلامی، دنیای غرب با سلطه خود این گونه القاء می‌کند که احکام اسلامی مطابق با نیازهای روز بشریت نیست و متأسفانه دستگاه قضایی کشورهای اسلامی نیز تحت تأثیر حقوق و قضای غربی قرار گرفته است.

آشنايي با مهدويت

استراتژی فرهنگی انتظار

طرحی برای فردا

علي عابدي

كارشناس ارشد ادبيات فارسي

پایان سخن در شماره‌ي پیش آن بود که: «باید همیشه منتظر بمانیم بی آنکه در رکود نشستن باشیم.»

در باب استراتژی فرهنگی انتظار سخن می‌گفتیم. استراتژی در این مبحث در حقیقت هنر توزیع و به کارگیری همه‌ي عدّه و عُدّه و امکانات موجود برای رسیدن به هدفی بزرگ است. در حقیقت «طرحی برای فردا»

بویژه آنکه فردای روزگار از آنِ نوجوانان وجوانانی است که باید حامل فرهنگِ مهدوی و حافظ و امانت‌دار نام و یاد معطر مهدی موعود (عج) باشند.

پیشینیان صالح و پارسای ما از روزگاران گذشته تاکنون توانستند این میراث جاودانه و ماندگار را در «حوزه عاطفی» به ما منتقل کنند و شیعیان خالص و راست کردار در طول زمان‌های طولانی به طریق عاطفی به این نام و یاد دلپذیر عشق ورزند و وفادار باشند و به روایات صادقانه‌ي پیشوایان معصوم و گفتار بزرگان دین باورمند باشند.

به نظر می‌رسد برای نسل جوان کنونی که در معرض تهاجم وسیع، بی‌سابقه و همه جانبه معاندان بویژه اردوگاه استکبار جهانی در حوزه معارف اسلامی و آموزه‌های مهدوی قرار دارند، باید تدبیر ویژه‌ای اندیشید و حساب جداگانه‌ای باز گشود.

نهادها، دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف هر کدام در این طرح نقشی دارند. نقش مساجد و مراکز دینی و مذهبی در معارف مهدوی تقویت «حوزه‌ي عاطفی» است.

دعای ندبه، نواهای عاشقانه و التجای به آن حضرت همراه با نثار گوهر عشق و ارادت به ساحت مقدس امام زمان (عج) نمونه‌ای از این حوزه‌ي عاطفی است که در فضای مساجد، مهدیه‌ها و محافل دیگر مذهبی انجام می‌گیرد. در این مراکز عشق عرضه می‌شود، صفای باطن تولید می‌گردد و نورانیّت قلب ایجاد می‌گردد.

اما نقش دستگاه عظیم و پرظرفیتی مثل آموزش و پرورش، نقشی ویژه، حساس و ممتاز است. بزرگترین طرح برای آینده در این نهاد بزرگ باید پی‌ریزی شود. این مجموعه، نقش‌های بسیاری را در جهت ترویج آموزه‌های مهدوی می‌تواند داشته باشد که به اختصار به دو نقش مهم در این شماره اشاره می‌گردد.

نقش آگاهی بخشی

نقش مهم دستگاه تعلیم و تربیت در فرهنگ انتظار آگاهی بخشی به نسل جوان است. این یک حقیقت است که برای پیروزی یک انقلاب، نخست باید یک نهضت فکری ایجاد شود و مردم آگاهی لازم و معرفت کافی برای اهداف بزرگ آن انقلاب را بدست آورند و اگر در جامعه‌ای انقلابی بدون زمینه‌های فکری و فرهنگی رخ دهد، بی‌تردید به شکست خواهد انجامید.

پس برای حضور در انقلاب بزرگ و جهانی امام دادگستر، تربیت نسلی آگاه، بافرهنگ، مؤمن و پارسا وظیفه ماست. انقلابی که هر لحظه امکان رخ دادن آن وجود دارد و نسل منتظر باید دم به دم آماده و هوشیار باشد.

بیدار باشید زیرا نمی‌دانید که صاحبخانه کی می‌آید، در شام یا بانگ خروس! مبادا ناگهان آمده و شمایان را خفته یابد.»⁽¹⁾

به طور کلی یکی از ویژگی‌های مهم انتظار فرج، آمادگی، هوشیاری و بیداری است.

انتظار آن چنان منتظر را آماده نگاه می‌دارد که گویی وی هر روز صبح با ولی دوران و امام زمان خویش پیمان، تازه می‌گرداند و آماده جانفشانی برای او می‌گردد. عبارات دل آرای دعای عهد گویای چنین حقیقتی است.

«اللهم انی اجدد له فی صبیحه یومی هذا و ما عشت من ایامی عهداً و عقداً و بیعه فی عنقی»

«پروردگارا من در صبح همین روزم و در تمام ایامی که در آن زندگی می‌کنم با او عهد و عقد و بیعت را که بر گردن من است، با او تجدید می‌کنم.»⁽²⁾

«از جمله مسائل اجتماعی بسیار مهمی که همیشه می‌تواند، موجب امیدواری و رستگاری شیعه باشد، اعتقاد به وجود حجت عصر و انتظار ظهور اوست زیرا عقیده‌ي شیعه این است که هنگامی که انسان در بستر می‌رود به این امید باید بخوابد که چون صبح از خواب برخیزد، حجت عصر ظهور کرده و او برای تأییدش آماده باشد.⁽³⁾

نسل جوان آگاه و بیدار تربیت یافته مکتب انتظار هرگز به استعمارگران اجازه زیاده‌خواهی و افزون‌طلبی نمی‌دهند. نسل آگاه و هوشیار به هیچ وجه زورگویی گردنکشان و تحقیر آنان را نمی‌پذیرند و به اسارت غرب و شرق تن در نمی‌دهند.

هیهات که امت محمد (ص) و سیراب شدگان کوثر عاشورا و منتظران وراثت صالحان به مرگ ذلّت‌بار و اسارت غرب و شرق تن دهند.

یک پرده‌ي دیگر از آگاهی‌بخشی نظام آموزشی بی‌شک باید پاسخ به شبهات و سئوالات متعدد جوانان باشد، شبهات و سئوالاتی که از اندیشه فعال، جوال و پویای آنان می‌طراود و یا آن دسته از شبهاتی که بواسطه القائات فرهنگی مسموم دشمنان و معاندان ایجاد می‌شود. در هر حال هرچه باشد شبهه اگر چه گذرگاه خوبی است اما به فرموده‌ي استاد شهید مطهری توقفگاه خوبی نیست و پاسخ می‌خواهد و بهترین مرجع پاسخگویی به این شبهات و سئوالات کلاس درس و مدرسه بوسیله‌ي دبیران دلسوز و فرزانه خواهد بود تا با آگاهی‌بخشی خود نسل جوان را از شبهات برهانند.

نقش امیدآفرینی

یکی از کارکردهای فرهنگ انتظار امیدآفرینی و خوش‌بینی به آینده‌ای تابناک و درخشان است، نظام آموزشي و تربیتی، با طرح مباحث گام به گام انتظار برای جوانان با امیدواری و امیدآفرینی نسبت به آينده‌ای درخشان، دیو یأس و ناامیدی و حرمان و شکست را به مسلخ خواهد برد، چرا که نسلی که خود را در بن بست دنیای مادی حس کند و از طرفی خود را محروم از قدرت و ثروت در جهان مشاهده کند، مغلوب قدرتمندان و جبر ناشی از قدرت و ثروت آنان خواهد شد و به زانو خواهد نشست.

تشریح وعده الهی در قرآن کریم مبنی بر حاکمیت صالحان در آخرالزمان و تحقق اراده الهی و بیان عنایات و الطاف و نوازش‌های امام مهدی موعود (عج) به جامعه مسلمان، نسل جوان گمگشته در وادی حیرت را امیدوار خواهد ساخت و آنها را به حرکت خواهد انداخت چنانکه ناامیدی از آینده‌ي مبهم آنان را به خمودی خواهد کشاند.

امید و بشارت بر پیروزی و دوام حاکمیت از هر چيزي حیاتی‌تر است.

نقل است در جنگ جهانی دوم، شهر لنینگراد به محاصره ارتش هیتلر درآمد، محاصره طولانی شد و سرما و قحطی به حدی رسید که روزانه هزاران نفر جان می‌باختند. به این ترتیب محاصره لشگر، چهار سال ادامه یافت و مردم همچنان مقاومت می‌کردند. در این مدت رادیو لنینگراد پیوسته پیام‌هایی از طرف شورای مقاومت برای مردم پخش می‌کرد و ایشان را به پایداری فرامی‌خواند و از یأس و ناامیدی دور می‌داشت و این در حالی بود که در روزهای آخر بیش از دو سوم اعضای شورا از گرسنگی مرده بودند. اما رادیو بدون آنکه<