مطالعه مانند هر کار يا فعاليت ديگري، نيازمند استفاده از روش درست است. رشد و شکوفايي استعدادها، توانايي و دانش هر انسان به کميت و کيفيت مطالعه او بستگي دارد. اگر به دقت بررسي کنيد، خواهيد ديد که يکي از دلايل افت تحصيلي برخي از دانش آموختگان اين است که شيوه مطالعه آنها بر طبق روش‌ها و اصول صحيح نيست، نه اين که مطالعه نمي‌کنند، بلکه رعايت نکردن اصول بهداشت مطالعه موجب پايين آوردن سطح کارآيي و بازدهي آنان، تضعيف روحيه، کاهش اعتماد به نفس و خستگي و افسردگي از مطالعه مي‌شود.

واقعيت اين است که در دنياي امروز که عصر ارتباطات و نبرد انديشه‌ها است و مغزها با انبوه فرايند اطلاعات اعم از کتاب، مجله، روزنامه و. .. مواجه است، نمي‌توان با همان روش قديمي پيش رفت. در جهان امروز مطالعه، ضرورت پيشرفت است. در اينجا به ذکر نکاتي مي‌پردازيم که رعايت آنها در هنگام مطالعه تقريباً براي همه افراد مفيد و ضروري به نظر مي‌رسد.‏



هدف

قبل از شروع مطالعه، حتماً هدف خود را مشخص کنيد. هدف از مطالعه مي‌تواند لذت بردن از يک داستان، فهميدن يک مطلب، شرکت در کنکور و يا آمادگي براي امتحان باشد.



برنامه‌ريزي

براي کارهاي روزمره و تصميم‌هاي خود برنامه داشته باشيد. برنامه ريزي باعث همت و پشتکار شما مي‌شود و پله‌هاي موفقيت را تشکيل مي‌دهد. برطبق برنامه عمل کنيد و از اين که نتوانستيد تمامي برنامه را در مدت مقرر تمام کنيد، مأيوس نشويد و حتماً در برنامه، ساعت جبراني داشته باشيد.



خونسردي‏

دلهره و اضطراب، عدم موفقيت را در بر دارد و شما را به سوي شکست خواهد کشاند، به شکست فکر نکنيد و هرگونه دلهره و اضطراب را با ايجاد فکر مثبت و اعتماد به نفس از بين ببريد.



به خاطر سپردن

سعي کنيد مطلب را بفهميد و خلاصه آن را در ذهن خود تکرار کنيد.



اجتناب از مطالعه اجباري

هنگامي که بسيار خسته هستيد و يا بعد از مدتي که از مطالعه خسته شده‌ايد، تمرکز حواس خود را از دست داده‌ايد، بهتر است سعي نکنيد مطالعه خود را به صورت اجباري ادامه دهيد زيرا اين امر باعث دلزدگي شما از مطالعه مي‌شود.



علاقه

اگر مطلب را باعلاقه براي فهميدن يا براي درک مطلب با يک هدف مشخص بخوانيد آنها را بهتر درک مي‌کنيد و بيشتر به خاطر خواهيد سپرد.



تمرکز حواس

براي به خاطر سپردن و به ياد آوردن هر مطلب بايد تمرکز حواس داشته باشيد. زماني که حواس به چيز ديگري متوجه است، حافظه نمي‌تواند مطلبي را به خاطر بسپارد يا به ياد آورد.



فهميدن مطالب

حتي الامکان سعي کنيد که مطالب را بفهميد و به خاطر بسپاريد، زيرا مطالبي که طوطي وار حفظ شده‌اند خيلي زود فراموش مي‌شوند.



‏فشار نياوردن به حافظه

از فشار آوردن به حافظه خود و متراکم کردن زمان فراگيري جداً بپرهيزيد. در فعاليت‌هاي ذهن بين هر 30 تا 40 دقيقه يک بار، به مدت 5 دقيقه استراحت کنيد.



تکرار

تکرار مهم ترين و اساسي ترين مرحله يادگيري است.



طبقه بندي مطالب

هر قدر نکات به خاطر سپرده شده به هم مرتبط‌تر باشند و منظم‌تر طبقه بندي شوند بهتر در خاطره مي‌مانند و به ياد آوردن آنها راحت‌تر است.



خط کشيدن زير عبارات مهم

خط کشيدن زير عبارات مهم در بازخواني و تمرکز بيشتر روي آنها مؤثر است.‏



زمان مطالعه

با توجه به اين که تحقيقات نشان داده است مطالعه در هنگام شب، قبل از خواب و صبح زود کارآمدتر است، پس بيشتر در اين مواقع مطالعه و سعي کنيد زمان مشخصي در هر روز براي مطالعه در نظر بگيريد، به طوري که در آن زمان به هيچ کار ديگر نپردازيد و آمادگي کامل براي مطالعه داشته باشيد.



وضعيت بدن در هنگام مطالعه

نشستن پشت ميزکار بهترين وضعيت مطالعه است، لذا از دراز کشيدن پرهيز کنيد که تمرکز حواس را از بين مي‌برد و مـوجب خواب آلودگي مي‌شود.



يادداشت‌برداري

با يادداشت برداري و خلاصه‌نويسي مي‌توانيد مطالبي را که نياز به انديشه و تفکر بيشتري دارند و بايد آنها را حفظ کنيد راحت‌تر به خاطر بسپاريد.



تندخواني

سعي کنيد تند خواني را بياموزيد و تمرين کنيد. تندخواني باعث صرفه جويي در وقت و تمرکز حواس مي‌شود.



برقراري پيوند بين مطالب آموخته شده

بين مطالب جديدي که مي‌خواهيد ياد بگيريد و مطالبي که قبلاً آموخته‌ايد، پيوند برقرار کنيد تا مطالب جديد سازمان يافته در ذهنتان جاي بگيرند.



تصويرسازي ذهني و تجسم عيني

در هنگام مطالعه براي يادگيري مطالب از تصويرسازي ذهني و تجسم عيني استفاده کنيد اين تصاوير در به خاطر آوردن مطالب نقش به سزايي دارد.



وقت کافي براي مطالعه

ميزان يادگيري با مدتي که صرف آن مي‌شود، رابطه نزديک دارد. بنا براين توصيه مي‌شود که براي مطالعه وقت کافي در نظر بگيريد.‏



از حفظ خواندن

از حفظ خواندن مطالبي که قبلاً ياد گرفته‌ايد براي شخص ديگري که بتواند اشتباهات شما را اصلاح و جاافتادگي‌هاي آن را گوشزد کند، بسيار مفيد است.‏



برگه نکته‌ها

استفاده از برگه نکته‌ها ( نوشتن نکته‌هاي مهم و داراي اهميت خاص و دادن تعريفي از آن به زبان خودتان براي ديگران) نيز مي‌تواند شگردي براي مطالعه باشد.‏



تغذيه مناسب

ذهن آدمي همچون اعضاي ديگر بدن براي فعاليت‌هاي خود روزانه به مواد غذايي و اکسيژن کافي نيازمند است. بايد با تغذيه مناسب، انرژي مورد نياز بدن را تأمين کند. همچنين تغذيه مناسب يکي از عوامل مؤثر در افزايش کارآيي حافظه است.



استفاده از نقشه‌ها و تصاوير

سعي کنيد از نقشه‌ها و تصاوير و نمودارهاي کتاب، حد اکثر استفاده را بکنيد.



ساده کردن

مطالب دشوار را به قسمت‌هاي ساده‌تر و کوچک‌تري تقسيم کنيد.‏



استفاده نكردن از دخانيات

استفاده از سيگار و دخانيات نه فقط موجب خستگي زودرس جسم و روان مي‌شود، بلکه عمل طبيعي نظام عصبي و حافظه را مختل مي‌کند، بنابراين منطقي نيست که دخانيات را وسيله‌اي براي رفع خستگي يا عاملي براي افزايش تمرکز حواس بدانيم، چرا که سيگار با کم کردن ميزان اکسيژن مغز، بازدهي آن را کاهش مي‌دهد.



آرامش ذهني و عاطفي

وجود سلامت و آرامش ذهني و عاطفي شرط اصلي مطالعه خوب است.

بنا براين بايد تلاش کنيد که در آرامش فکري هر چه بيشتر به مطالعه بپردازيد و در پي ايجاد آرامش فکري و بهداشت رواني باشيد.

کبري ايليايي

به نقل از روزنامه اطلاعات ٥/٨/١٣٨٧